Nieuws

Dialoog begint bij luisteren. Niet het snelle luisteren dat al bezig is met het volgende antwoord, maar met aandacht horen wat wordt gezegd, en daarmee de boodschap geeft: jij doet ertoe. In contextuele therapie krijgt dit luisteren nog extra diepte, omdat iemands verhaal nooit losstaat van anderen. Relaties, generaties, loyaliteiten en onuitgesproken verwachtingen klinken altijd mee. Dialoog betekent hier dat al die stemmen serieus genomen mogen worden, ook wanneer ze met elkaar botsen.

Wat dialoog zo krachtig maakt, is dat het oordeel wordt uitgesteld. In plaats van meteen te bepalen wie gelijk heeft of wie fout zit, ontstaat er nieuwsgierigheid. Waarom doet iemand wat hij doet? Welke geschiedenis gaat hieraan vooraf? Welke onzichtbare loyaliteit speelt mee? Door deze vragen te stellen, ontstaat er beweging. Mensen voelen zich minder vastgezet in rollen van dader of slachtoffer en krijgen ruimte om hun eigen verantwoordelijkheid te herontdekken.

Een belangrijk kenmerk van dialoog is wederkerigheid. Als jouw therapeut ben ik geen alwetende expert die oplossingen aandraagt, maar een betrokken gesprekspartner. Door aanwezig te zijn, te vertragen en woorden te geven aan wat vaak onuitgesproken blijft, help ik jou/jullie het gesprek te verdiepen. Dialoog nodigt uit tot reflectie: Wat doe ik, en wat doet dat met de ander? Dat besef opent de deur naar herstel en verzoening.

Dialoog vraagt moed en kwetsbaar durven zijn. Het is spannender dan discussie, omdat je jezelf laat raken. Het is een risico omdat je niet precies weet waar het gesprek uitkomt. Maar juist die openheid maakt verandering mogelijk. Waar dialoog ontstaat, komt beweging in vastgelopen patronen. Mensen voelen zich herkend, erkend en uitgenodigd om opnieuw positie te kiezen in hun relaties.

Uiteindelijk is dialoog een oefening in menselijkheid. Het herinnert ons eraan dat we niet los van elkaar leven, maar verbonden zijn. In die verbinding ligt de kans op heling, groei en nieuwe betekenis.

In christelijke therapie krijgt dialoog een extra persoonlijke en geestelijke diepte. Het gesprek gaat niet alleen over wat je doet of voelt, maar ook over wat je draagt vanbinnen: vragen naar zin, geloof, schuld, hoop en verlangen. Heel concreet betekent dit dat je mag zeggen: “Ik bid, maar ik voel niets”, of: “Ik ben boos op God”, of juist: “Ik weet niet hoe ik verder moet, maar ik hoop dat er Iemand is die mij ziet.” Die woorden hoeven niet netjes of afgerond te zijn. Ze mogen rauw, twijfelend en onvolledig klinken.

De Bijbel zelf geeft ruimte aan zulke open dialogen. In de psalmen klinkt dit voortdurend door. “Stort voor Hem uit uw hart” (Psalm 62:9) is geen oproep om eerst orde op zaken te stellen, maar om te spreken zoals je bent. Ook Psalm 13 laat zien dat geloof en twijfel samen kunnen gaan: “Hoe lang nog, HEER? Zult U mij voor altijd vergeten?” Deze woorden laten zien dat je je vragen niet hoeft te onderdrukken als je gelovig bent. Juist het uitspreken ervan is geloven! Schuld en verlangen mogen benoemd worden, zonder dat er meteen een oplossing moet volgen. Dat sluit aan bij 1 Johannes 1:7: “Maar als wij ons leven in het licht brengen, zoals Hij zelf in het licht is, hebben wij gemeenschap met elkaar.” Het licht is hier geen verhoor, maar de ruimte van Gods genade en liefde waarin gedeeld mag worden wat zwaar is. Door woorden te geven aan wat knelt, ontstaat er verbinding – met de ander én met God.

Jezus zelf nodigt uit tot deze openheid wanneer Hij zegt: “Kom naar Mij toe, jullie die vermoeid zijn en onder lasten gebukt gaan” (Matteüs 11:28). Hij vraagt niet eerst om duidelijke antwoorden of sterk geloof, maar om eerlijkheid en een hart dat op Hem gericht is, twijfelend, aarzelend of overtuigd, dat maakt niet uit. Pastorale dialoog sluit daarbij aan: je hoeft je vragen niet eerst op te lossen voordat je ze mag delen. Door ze uit te spreken, worden ze draaglijker, minder eenzaam en vaak ook eerlijker. In dat gedeelde spreken kan langzaam ruimte ontstaan voor vertrouwen, zelfs als niet alles helder wordt.

Reflectieve vragen

1. Is er een geloofsvraag of innerlijke worsteling die jij met je meedraagt, maar zelden (hardop) uitspreekt?
2. Wat zou er kunnen veranderen als je die vraag niet meteen probeert op te lossen, maar deelt met iemand, die je vertrouwd?
3. Zijn er relaties in jouw leven waar meer echte dialoog ruimte kunnen scheppen voor begrip en herstel?
4. Wat maakt het voor jou moeilijk of juist mogelijk om werkelijk te luisteren zonder meteen te oordelen?

Ruimte maken voor mij

In de contextuele praktijk hoor ik dit vaak terug. Mensen die zorgzaam zijn, loyaal, betrokken. Mensen die veel geven. En die tegelijk diep vanbinnen worstelen met schuldgevoel zodra ze hun eigen verlangens en behoeften serieus nemen. Dat schuldgevoel komt niet uit de lucht vallen. Het is gegroeid in relaties, in geschiedenis, in loyaliteiten die ooit nodig waren om in relatie met anderen te blijven.

Zorgen als vorm van trouw

Met een contextuele bril kijken we niet alleen naar jou als individu, maar naar jou in relatie. Naar wie jij hebt geleerd te zijn om erbij te horen. Jezelf klein houden is geen lafheid. Het is vaak zorg. Liefde in een vorm die ooit veilig was.

Misschien was jij degene die de sfeer bewaakte. Die geen “gedoe” maakte. Die sterk moest zijn, of zelfstandig, of begripvol. Misschien werd je gezien en gewaardeerd wanneer je gaf, meedacht, beschikbaar was. En bleef het stil wanneer je iets nodig had.

Dat leert een mens iets fundamenteels: “Mijn plek is veilig zolang ik mij aanpas.”

De stille angst onder het aanpassen

Diep in ieder mens leeft het verlangen om gezien te worden. Tegelijk leeft er vaak een angst om afgewezen te worden. Die angst maakt grenzen spannend. Want een “nee” kan voelen als een risico: verlies ik dan de relatie?

Wie langdurig leeft vanuit aanpassing, ontwikkelt vaak perfectionisme. Niet omdat je zo graag perfect wilt zijn, maar omdat fouten maken niet goed, of zelfs gevaarlijk voelde. Omdat kritiek pijn deed. Omdat teleurstellen te veel kostte. Zo raak je langzaam verwijderd van jezelf. Je gaat twijfelen aan je eigen gevoel. Aan wat je nodig hebt. Totdat je dat nauwelijks nog weet.

Wanneer loyaliteit te zwaar wordt

In de contextuele benadering noemen we dit relationele loyaliteit. Geen fout, geen zwakte. Integendeel: het laat zien hoe trouw je bent. Maar wanneer geven structureel niet wordt aangevuld door ontvangen, raakt de balans zoek.

Dan ga je niet minder doen, maar vaak juist méér. Nog beter zorgen. Nog harder je best doen. Met als prijs: uitputting, onrust, lichamelijke signalen. Je lichaam begint te spreken waar woorden ontbreken.

Pastoraal gezien is dit een belangrijk moment. Niet om te oordelen, maar om te luisteren. Want waar geen recht wordt gedaan, ontstaan grenzen die overschreden worden. Jouw grenzen. En uiteindelijk ook die van de ander.

Klein maken als bescherming

Soms zie je het letterlijk: zachter praten, minder ruimte innemen, schouders opgetrokken. Het lichaam weet vaak al wat het hoofd nog probeert te ontkennen: het is te zwaar, te veel, te lang… Jezelf klein maken is overleven, een beschermingsstrategie. Zo blijf je verbonden. Zo blijf je veilig.

Maar wat als die strategie je vandaag meer kost dan oplevert? Wat als je jezelf zo klein houdt dat je jezelf niet meer terugvindt?

Ruimte innemen zonder de relatie te breken

Ruimte maken voor jezelf betekent niet dat je ineens alleen nog maar voor jezelf kiest. Het betekent zoeken naar een eerlijker evenwicht tussen geven en ontvangen. Naar wat vandaag en voor jou  passend is.

Pastoraal gezien is dat een geestelijke oefening. Het vraagt om vertraging. Om mildheid. Om erkennen aan wie je trouw wilt zijn, en om onderzoeken of die trouw nog ‘leven gevend’ is.

Ruimte innemen is geen breuk met de ander. Het kan juist een uitnodiging zijn tot meer wederkerigheid. Tot relaties waarin jij niet verdwijnt, maar aanwezig mag zijn. Zoals je bent.

Misschien begint het klein.
Door één moment stil te staan bij wat jij nodig hebt.
Door een grens te herkennen, nog zonder hem uit te spreken.
Door jezelf dezelfde zachtheid te gunnen die je zo vanzelfsprekend aan anderen geeft.

Je hoeft jezelf niet groter te maken dan je bent.
Maar je mag wel volledig aanwezig zijn.

Dat is geen egoïsme. Dat is bestaansrecht.

Sta even stil:

• Welke rol heb jij ooit aangenomen in jouw geschiedenis? Wie heeft die rol gezien en gewaardeerd? En wat kost het je vandaag om die rol te blijven vervullen?
• Wat zou er in jouw relaties kunnen veranderen als jij één kleine stap meer ruimte voor jezelf inneemt?

Wil je hier met iemand over praten? Neem gerust en vrijblijvend contact op via de link hieronder of via de chat op de website: elpidos.nl , je bent heel welkom!

Contact – Elpidos

Dit is waarom mensen soms liegen

In de contextuele benadering letten we er niet alleen op óf iemand liegt, maar vooral waaróm iemand liegt. 

We kijken naar relaties, loyaliteiten en levensgeschiedenis. Liegen wordt ook niet in eerste instantie gezien als slecht gedrag, maar als een relationele strategie: een poging om schade te voorkomen, verbondenheid te behouden of hevige spanning te reguleren. Veel leugens ontstaan niet uit kwade wil, maar uit angst. Angst om iemand te verliezen, iemand te kwetsen, of angst om zelf afgewezen te worden.

Vaak ontstaat een leugen-strategie door vroege ervaringen. Wie als kind leerde dat iets eerlijk zeggen leidt tot straf, dat je wordt afgewezen of emotioneel in de kou komt te staan, ontwikkelt soms een beschermingsmechanisme: zwijgen, verdraaien of aanpassen van de waarheid. In die zin is liegen soms een vorm van overleven in een omgeving waarin eerlijkheid niet erg veilig voelde. Dan is aanpassen, zwijgen of verdraaien van de waarheid een manier om verbonden te blijven. Liegen is dan geen teken van gebrek aan geweten, maar van een sterk ontwikkeld relationeel kompas dat gericht is op behoud van relaties, maar wel ten koste van zichzelf.

Liegen kan dus nogal wat kosten. In relaties ondermijnt het vertrouwen, ook al was de intentie misschien goedbedoeld, vanuit een bepaalde zorg. Door te liegen ontstaat er een dis- balans in de relatie: door tegen iemand te liegen ontstaat er een ‘vals’ beeld van de ander en van de relatie. Je ontmoet elkaar niet echt en oprecht, maar met een masker op. Zo kan een leugen, hoe begrijpelijk ook, uiteindelijk de verbinding verarmen, het wantrouwen vergroten en de betrouwbaarheid verminderen.

Vanuit geloofsperspectief krijgt dit nog een diepere laag. In de Bijbel is waarheid niet alleen een moreel principe, maar een relationeel begrip. Waarheid heeft te maken met leven in het licht, voor God en voor elkaar. “De waarheid zal u vrijmaken” (Johannes 8:32) wijst niet op hardheid, maar op bevrijding. Eerlijkheid schept ruimte voor genade, herstel en vergeving.

Tegelijk laat de Bijbel ook zien dat God de gebrokenheid [zoals liegen als zelfbescherming] van mensen kent. Adam en Eva verbergen zich; Petrus liegt uit angst; David bedekt zijn schuld. God ontkent het liegen niet, maar zoekt steeds opnieuw de mens op met de vraag: Waar ben je? Dat is geen beschuldigende vraag, maar een uitnodiging tot waarheid in relatie.

Eerlijk leven vraagt daarom niet alleen moed, maar ook veiligheid. Overal waar mensen zich gezien, gehoord en geliefd weten, door God en door nabije of belangrijke medemensen, wordt eerlijkheid mogelijk. Waar waarheid wordt ontvangen met zorg in plaats van veroordeling, verliest de leugen zijn functie. Vanuit een contextueel en vaak ook levensbeschouwelijk perspectief is waarheid geen doel op zichzelf, maar een middel tot verbinding en herstel. Wie ervaart dat zijn/haar verhaal ontvangen wordt zonder veroordeling, voelt ruimte om oude beschermingsmechanismen los te laten. Eerlijkheid vraagt immers veiligheid, relationele veiligheid waarin ook moeilijke of beschamende waarheden gedragen kunnen worden.

Misschien is de meest helpende vraag daarom niet: Waarom lieg jij? maar:
Welke waarheid was te kwetsbaar om te zeggen?
En: Wat zou jou geholpen hebben om eerlijk te kunnen zijn?

Eerlijkheid groeit waar genade en verantwoordelijkheid elkaar ontmoeten.

Reflectieve vragen om eens over te peinzen

1. Kun je een situatie herinneren waarin je niet helemaal eerlijk was? Welke angst of loyaliteit speelde daarin mee?
2. Wat helpt jou, in relaties of in geloof, om waarheid te durven spreken zonder jezelf of de ander te verliezen?

Reageer als je hier iets over kwijt wilt, of neem contact op voor een gesprek. Je bent van harte welkom!

In een contextuele hulppraktijk wordt deze vraag nog iets breder getrokken. Zelfbeeld bestaat en ontstaat in relaties. Wie wij zijn, wordt mede gevormd door wat wij ontvangen en geven in onze levensgeschiedenis: erkenning, zorg, rechtvaardigheid, maar ook spelen een rol tekort, onrecht en afwijzing.

Contextuele therapie benadrukt dat zelfbeeld (of: eigenwaarde) geworteld is in relationele betrouwbaarheid. Wanneer een kind gezien wordt, wanneer inzet wordt erkend en grenzen rechtvaardig zijn, groeit een innerlijk gevoel van bestaansrecht, dat je van betekenis bent. Omgekeerd kan een gebrek aan erkenning leiden tot een broos of vertekend zelfbeeld: jezelf klein maken , een gevoel van “ik ben niets waard”. Soms ook jezelf overeind houden door veel belang aan prestaties en controle te hechten: “ik moet bewijzen dat ik meetel”.

Vanuit deze visie is zelfbeeld dus geen puur intern probleem, maar een relationele erfenis. Mensen dragen vaak een onzichtbare boekhouding met zich mee: wat heb ik gekregen, wat moest ik geven, wat bleef uit? Deze balans beïnvloedt hoe iemand zichzelf ziet en hoe vrij hij of zij zich voelt om relaties aan te gaan.

Maar er is meer, een nog diepere laag in ons gevoel van eigenwaarde. Daarvoor kijken we naar Gods visie op mensen. In de Bijbel leert Hij ons dat onze identiteit niet als iets wat wij verwerven, maar als iets wat ons geschonken wordt. Door Hem. “U bent kostbaar in mijn ogen” (Jesaja 43) en “wie in Christus is, is een nieuwe schepping” (2 Kor. 5:17). Identiteit in Christus betekent: mijn waarde ligt niet uiteindelijk in mijn prestaties, in mijn falen of de oordelen van anderen, maar in Gods genadige toewending, Hij komt naar mij toe, uit liefde.

Dat betekent niet dat onze relationele geschiedenis ineens verdwijnt. Wonden in onze ziel, schaamte en schuld blijven reëel. Maar in geloof geldt een ander referentiepunt. Waar contextueel gezien erkenning vaak wordt gezocht in wederkerigheid, opent het evangelie de mogelijkheid van ontvangen zonder verdienste. Genade doorbreekt de kramp van moeten bewijzen en maakt ruimte voor herstel van relaties – met God, met anderen en met jezelf.

In die zin werkt identiteit in Christus ook helend in contextuele zin. Wie zich gedragen weet door Gods trouw, kan eerlijker kijken naar wat hij of zij gemist heeft, zonder daarin te blijven steken. Het geeft ruimte om grenzen te stellen, en toch verbonden te blijven. Om verantwoordelijkheid te nemen vanuit vrijheid en tegelijk rekening te houden met de belangen van de ander. En dat te doen zonder je eigen belangen te verwaarlozen.

Je zelfbeeld is dan niet langer zo kwetsbaar dat het steeds bevestigd moet worden, maar een stevig fundament. Op die manier kun je in je relaties in gezin, familie en  generaties dankbaar zijn voor wat ontvangen is, maar ook rouwen om wat ontbrak. Je voelt je vrij  om te geven wat passend is. Zo raken contextuele inzichten en geloofsprincipes elkaar. Je ontdekt dat een gezond zelfbeeld groeit overal waar waarheid, genade en relationele trouw samenkomen.

Reflectievragen

1. Welke ervaringen in jouw levensgeschiedenis hebben jouw zelfbeeld versterkt, en welke hebben het ondermijnd? Waar merk je dat vandaag nog aan?
2. Wat zou het concreet voor jou betekenen om je eigenwaarde niet primair te baseren op wat je doet of ontvangt, maar op je identiteit in Christus?

Vertrouwen is afstemmen

Vertrouwen ontstaat in kleine, bijna onopvallende interacties waarin we elkaar zien, erkennen en serieus nemen. Opvallend vaak ligt de basis van vertrouwen niet in grote gebaren, maar in het geven én ontvangen van passende zorg en aandacht. Nu blijkt dat laatste, passende zorg en aandacht best lastig. Wat wordt ermee bedoeld?

Met passend bedoelen we: niet teveel en niet te weinig. Teveel zorg bieden, kan dat dan? Te weinig, ja dat herkennen we wel. Wie zich tekort gedaan voelt heeft meestal weinig zorg en aandacht gekregen, die voelt teleurstelling.. Maar teveel zorgen, kan dat ook? Probeer je eens voor de geest te halen wanneer jij je betutteld of verstikt voelde door de ‘overdreven’ (maar wel goedbedoelde) zorg van iemand anders? Dat dus…

Wanneer zorg niet aansluit bij de behoefte van de ander, voelt die eigenlijk meer als ruis dan als liefdevolle of echte aandacht voor jou. De kunst van vertrouwen opbouwen begint daarom bij afstemmen: wat heeft de ander echt nodig, en wat kan en wil ik op een passende manier geven?

De kern: zien en gezien worden

Vertrouwen groeit wanneer je echt merkt dat jij ertoe doet. Hoe ontstaat dat? Wanneer je merkt dat iemand echt luistert Wanner er niet alleen op jouw woorden gereageerd maar ook de bedoeling daar achter opgemerkt. En andersom ook, jij de aandacht die wordt gegeven ook  binnen laat komen. Er ontstaat tussen jou en de ander een bepaalde ruimte voor openheid en jezelf laten kennen. Je geeft iets moois met aandacht. En je ontvangt ook iets: gezien worden. Proef je al iets van wat er gebeurt tussen jou en de ander? Je wordt gezien. “Ik mag er zijn. Jij bent er voor mij.” Dat moment van erkenning is een bouwsteen van vertrouwen en wederkerigheid: je draagt allebei bij aan jullie contact.

Geven: zorg bieden die klopt

Als we aandacht en zorg geven ligt er soms een valkuil op de loer: Soms geven we bij voorkeur dat wat we zelf denken dat die ander nodig heeft. Met de beste bedoelingen, maar dan slaan we dus de plank mis. Er ontstaat pas contact als we afgestemd zijn op de ander. Soms heeft iemand eerder praktische steun nodig, soms liever emotionele nabijheid, en soms simpelweg rust of ruimte. Geven is dus niet: invullen voor de ander vanuit wat voor jou werkt, er van uitgaan dat jij weet wat de ander nodig heeft, of vindt wat die ander zou ‘moeten’ willen. Maar benieuwd zijn en vragen: wat helpt jou? Ik denk dat ik je hier een plezier mee doe, klopt dat ook?

Dat is echte aandacht geven, vanuit betrokkenheid de tijd nemen om stil te staan bij de behoefte iemand anders. En je eigen behoefte even loslaten, bijvoorbeeld: ik wil je troosten, ik wil voor je zorgen. Daar is niets fout aan, maar is dat wat de ander nodig heeft?

Passende zorg vraagt een bepaalde gevoeligheid, het vermogen signalen op te merken, nuances te zien, stiltes aanvoelen. Het vraagt ook bescheidenheid — de bereidheid om niet jezelf centraal te zetten maar de behoefte van de ander. Dat betekent soms zelfverloochening, een begrip dat we niet vaak meer horen. Zelf even een stapje achteruit zetten, ruimte maken voor de ander. Jouw eigen belang even parkeren. Niet voor altijd, maar voor nu, even.

Want passend maken is ook: jouw belang telt even zwaar als dat van de ander. Je hoeft dat niet ondergeschikt te maken omdat de ander belangrijker is dan jij. Maar soms is dat wel even nodig. Dan houd je bewust en vrijwillig meer rekening met zijn of haar behoefte, belangen, rechten. Omdat je dat wilt. Niet omdat het moet.

Opmerkelijk genoeg werkt deze houding door. Mensen die zich gezien en gesteund [erkend!] voelen, worden zelf vaker zorgzamer, zachter en toegankelijker. Zo ontstaat een positieve cirkel: passend geven nodigt uit tot passend ontvangen, wat weer leidt tot wederkerigheid en vertrouwen.

Nemen: de vaak vergeten helft van vertrouwen

Nemen is minstens zo belangrijk als geven, maar vaak moeilijker. Nemen is een vorm van ontvankelijkheid. Het is in feite een teken van vertrouwen: je laat de ander toe in jouw kwetsbaarheid. Veel mensen vinden het lastig om hulp te vragen, grenzen aan te geven of steun te ontvangen. Het kan lastig zijn en kwetsbaar voelen om toe te geven dat jij het niet alleen of zelf kunt, om op zijn tijd nee (of juist: ja) te zeggen, om steun aan te nemen in plaats van te geven.

Nemen betekent dat je in jezelf ruimte maakt voor wat de ander wil jou wil geven. Wanneer iemand steun krijgt ondersteund dat ook de relatie: de ander mag een betekenisvolle rol spelen. Zo krijg je verbinding met elkaar, veiligheid, en dat betekent: betrouwbaarheid. Wederkerige zorg is ook duurzame zorg, in een ritme waarin beide kanten geven én ontvangen. Dat kost tijd, en het moet steeds herhaald worden.

Grenzen: het anker onder vertrouwen

Passende zorg kan alleen ontstaan wanneer grenzen helder zijn. Vertrouwen ontstaat niet door altijd maar alles te accepteren of door jezelf weg te cijferen. Integendeel: mensen vertrouwen eerder degene die duidelijk is over wat wel en niet kan, die eerlijk communiceert, en die zichzelf niet overschreeuwt. Grenzen beschermen de kwaliteit van geven. Ze voorkomen dat zorg eenzijdig wordt, dat aandacht verandert in plicht, of dat zachtheid wordt misbruikt. Juist door grenzen te respecteren ervaart de ander dat je betrouwbaar bent: consistent, voorspelbaar, integer.

Ritme en herhaling: de kracht van kleine daden

Zo ontstaat vertrouwen over een langere termijn, in de opeenstapeling van kleine momenten van aandacht en zorg: een vriendelijk bericht op een lastige dag, een vraag die laat merken dat de ander je niet vergeten is, een uitnodiging tot gesprek zonder druk, een oprechte sorry als iets misging.

In het ritme van herhaling zijn het die momenten van afgestemde zorg die een veilig fundament leggen. Als mensen ervaren dat jij consequent bent in je aandacht — niet perfect, maar wel eerlijk — groeit vertrouwen bijna vanzelf.

Samen bouwen aan betekenisvolle relaties

Vertrouwen is dus geen mysterieus ingrediënt dat uit de lucht komt vallen. Het is een relationeel proces waarin geven en ontvangen hand in hand gaan.

Passende zorg, aandachtige aanwezigheid en respect voor grenzen zijn de ‘anatomie’ voor blijvende verbinding. Zo kan een relatie ontstaan waarin je openheid aandurft, want kwetsbaarheid tonen voelt dan veilig en in de interactie bestaat wederkerigheid.

En misschien is dát wel de essentie van vertrouwen: het gevoel dat je niet alleen bent. Dat je mag geven vanuit vrijheid, en mag ontvangen zonder schaamte. Dat er een mens tegenover je staat die jou ziet — en die jij kunt zien. Dat is toch bijzonder waardevol en kostbaar? Denk eens na over deze vragen, en neem contact op als ze iets in jou raken waar je mee aan de slag wilt, welkom!

• Aan welke concrete signalen merk je dat je iemand kunt vertrouwen?

• Welke momenten uit het verleden maken dat je voorzichtig bent geworden?

• Welk stukje van jouw verhaal wil gehoord worden om te begrijpen waarom betrouwbaarheid voor jou zo belangrijk is?

Voor mij is dat het beeld van het gezinsdiner op Eerste Kerstdag, met gebraden kip en een glaasje cider, ja ook voor de kinderen. De kerstboom vol kerstversieringen, elk jaar dezelfde en vooral het engelenhaar rondom de klokvormige lampjes vond ik prachtig!

De familie bij elkaar, de geborgenheid van de warme kamer met een gashaardje op volle toeren, de veilige warmte om ons heen, ze maken Kerst tot dat herinneringenfeest. Een Geboortefeest dat ons verbind met ‘geborgen zijn’. Het feest van de geboorte van de Zoon van God, Jezus. God Die zelf nooit geboren is maar er altijd al was en er altijd zal zijn…

Ps 90: 2 zegt: Nog voor de bergen geboren waren, voor u aarde en land gebaard had- bent U o God, van eeuwigheid tot eeuwigheid…..

Dat roept de gedachte op waar wij als schepsel dan ‘staan’. God had ons niet nodig om te ‘Zijn’, maar zonder Hem zouden wij helemaal nooit geweest ‘zijn’. Als mensen hebben  we elkaar ook nodig. Mensen kunnen niet zonder mensen. En al helemaal niet zonder God, die de adem in ons blies en ons zo tot (aan)zijn riep.

Behalve God, hebben we ook mensen nodig om geboren te worden, om ons te ontwikkelen van een hulpeloze baby tot een verantwoordelijke volwassen persoon. Het worden en zijn vindt plaats door en binnen relaties. Dat geeft geborgenheid, in plaats van verlatenheid en eenzaam bestaan. Dat gaat niet….we hebben anderen nodig, en anderen hebben jou en mij nodig.

Zo zijn we gemaakt door onze Schepper.  Omdat Hij ons wilde, God wilde jou en mij, we zijn er niet toevallig….

Tegelijk is ook waar dat we als mens toch veel tekorten ervaren, teleurstellingen, verlatenheid en eenzaamheid, on-verbondenheid. Dat we ons zo ontzettend eenzaam kunnen voelen, zelfs al zijn we soms wel samen…we kunnen elkaar maken maar ook breken.

Kerst kan zeker het Feest zijn van samen en geborgenheid, een waar Feest. Helaas kan het ook een Drama worden! Het is niet zomaar vanzelfsprekend dat het Feest is, dat er warmte, liefde, sfeer en vrolijkheid is, zo samen aan de dis. Simon Carmiggelt noemde dat ooit ‘Kerstkribbigheid’.

Else-Marie van den Eerenbeemt, Contextueel therapeut, wijst er op dat het al mis kan gaan bij de samenstelling van het gezelschap.

Wie is er niet, wie wordt gemist? Wordt daar over gesproken? Wie is niet welkom, en wie wil zich niet (meer) laten zien? Meestal is er ooit iets voorgevallen, want mensen willen er juist wel graag bij horen, mee doen. Als zichzelf. Willen in zichzelf van betekenis zijn en er toe doen, door er te zijn en te worden gezien.

Vanuit onze herinnering kan gezelligheid-net- als- vroeger bij Kerst de verwachtingen hoog opschroeven. We verlangen dan om dat ‘gezellig en geborgen net als vroeger’ gevoel weer even te beleven en bijtanken.

Bij ‘vroeger samen thuis’  hoort ook dat we (hoe volwassen ook) onze oude kind rollen in het gezin terug oppakken: zus die alles bedisselt, broer die ‘lollige’ opmerkingen maakt, vader die zwijgt en moeder die iets teveel drinkt…de oude koeien komen als vanzelf uit de sloot. En ze raken aan oude pijn en verdriet, miskenning of noem maar op. Door de combinatie alcohol en oud zeer kan zomaar de deur van iemands hart ontsloten worden en oude rekeningen vereffend. Miskende pijn moet worden genoemd en erkend, terecht. Alleen beter niet in de kerstsamenkomst van de familie, vrede op aarde zal ver te zoeken zijn maar de after-party kater niet, die springt snorrend op je schoot!

Hoe kun je dit allemaal voorkomen?

Om te beginnen door open te zijn over wie ontbreken, om welke reden dan ook. Dat kan gevoelig of zelfs pijnlijk zijn. Maar toch: breng samen een toost uit op die ene, deel een leuk verhaal. Want wie er niet is, is er in IEDER geval bij. Door ze te benoemen haal je de spanning er af.

Verwacht je dat er tijdens het kerstvieren toch een oude rekening op tafel komt? Probeer dan enige tijd van te voren een ontmoeting (eventueel alleen met desbetreffende persoon(en) apart) te hebben. Ga samen praten en wees benieuwd naar elkaar: wat zit er dwars? Geef je familie een feest waar de sfeer van kerst niet wordt beladen. Want je gelijk halen in de familie is niet zo eenvoudig, relaties en generaties kunnen ingewikkeld zijn….Maar in de familie wil iedereen het ook gewoon goed hebben met elkaar, het is dus echt een poging waard!

‘Gezellig net als vroeger’ is dus meer een mooie herinnering om te koesteren, dan dat het realistisch is om op te hopen. Wat wel heel zinvol kan zijn is die oude vertrouwde kersttradities wat te wijzigen, aan te passen naar een variant die jullie nu samen bedenken: een spel, verhalen vertellen, een wandeling, een andere vorm van samen eten, de taken voor de maaltijd verdelen.

Het belangrijkste is misschien wel: DOE IETS, doorbreek de traditie van drama, maak nieuwe herinneringen waardoor wellicht ‘oud zeer’ toch naar de achtergrond verschuift.

Tot slot: Kerst is in zichzelf wel een groot feest, geen drama! We staan stil bij de geboorte van Gods Zoon. Hij die aan Zichzelf volkomen genoeg heeft zoekt ons weloverwogen op om bij ons te zijn. Mensen met tekorten, verdriet, beperkt in vermogens en klein in geloof. De geboorte van dit Kerstkind was destijds intens groots, en wezenlijk belangrijk Wereldnieuws, de engelen en de herders zongen gloria in excelcis Deo! Want door Zijn komst hoeft niemand ooit nog alleen en verlaten te zijn. Daar bij stil staan aan de kersttafel en in dankbaarheid genieten van deze Gift en de gave van elkaar, biologische familie, menselijke familie, kerkfamilie, het doet er niet toe: door Jezus worden we verbonden en zijn we verbonden. Voor nu en altijd!

Daar kun je samen mee aan tafel, en kan er in je familie ook iets nieuws geboren worden.