Mensen zijn altijd en allemaal ‘gevende’ mensen. Daardoor voelt het goed om van betekenis zijn. Voor de mensen om ons heen die belangrijk zijn, en voor degenen wat verder af. We willen iets bijdragen, iemand helpen of er gewoon voor iemand zijn. Dat zit diep in ons, we kunnen niet anders, zegt professor Iwan Nagy, de grondlegger van de contextuele theorie.  Het is mooi om te kunnen geven. Het geeft voldoening en eigenwaarde, wanneer je merkt dat jouw aandacht, betrokkenheid of inzet er toe doet voor anderen.

Maar wat als dat niet lukt? Wat, als je geeft, maar de ander het niet opmerkt? Of als jouw betrokkenheid niet wordt beantwoord, niet wordt gewaardeerd of zelfs: wordt afgewezen?

Dan kan geven ook pijn doen.

Van betekenis zijn door te geven

Geven zoals hier bedoeld wordt, is meer dan iets voor een ander doen. Het betekent dat je aandacht hebt, goed luistert, actief meedenkt, verantwoordelijkheid neemt, trouw blijft of iemand ruimte geeft. In dat soort geven laat je iets van jezelf zien. Je zegt als het ware: Jij bent belangrijk voor mij. Ik wil er voor je zijn. Ik wil iets voor je betekenen.

Ieder mens kent die behoefte om ertoe te doen en van betekenis te zijn. Want het doet je goed wanneer jouw geven ergens aankomt. Ook voor kinderen trouwens, die geven ook graag! Het gaat er niet om dat we voortdurend bevestiging of waardering nodig hebben maar om de wederkerigheid. Wanneer er wederkerigheid ontstaat, dwz wanneer de ander jouw geven ziet en er op reageert, kan dat een gevoel van verbondenheid geven. Je ervaart: ik doe ertoe, mijn aanwezigheid maakt verschil, wij zijn met elkaar verbonden. Dat hoeft helemaal niet groots te zijn. Soms is een klein gebaar, een oprechte vraag of een beetje aandacht al genoeg.

De pijn als je geven niet aankomt

Juist omdat geven zo persoonlijk is, kan het pijn doen wanneer het niet wordt gezien of ontvangen. Misschien herken je dat je veel aandacht aan iemand besteedt, maar weinig terug hoort. Dat je steeds probeert contact te maken, maar de ander afstand houdt. Of dat je je inzet voor je gezin, je partner of je werk, maar nauwelijks merkt dat het wordt gewaardeerd.

Dan kun je je teleurgesteld, verdrietig of ongezien voelen. Soms ontstaat er ook twijfel aan jezelf en vraag je je af: doe ik er eigenlijk wel toe? Ben ik niet belangrijk genoeg? Had ik meer of anders moeten doen? Waarom lukt het me niet om de ander te bereiken?

Wat het extra ingewikkeld maakt, is dat we dan nóg meer gaan geven. We doen nog beter ons best, passen ons aan, nemen meer verantwoordelijkheid of proberen de ander beter te begrijpen. We hopen daarmee alsnog de verbinding te krijgen waarnaar we verlangen. Zonder erover te praten….

Maar als de wederkerigheid uitblijft, gaat het allemaal meer energie kosten. Je raakt jezelf een beetje kwijt in het proberen iets voor de ander te betekenen, omdat je wel steeds voor ogen houdt wat die ander zou willen, maar je vergeet gaandeweg wat je zelf nodig hebt.

De teleurstelling is groot, en nogal eens zit onder die teleurstelling iets anders, een diepere pijn: de pijn van een tekort. Het verlangen om gezien te worden, om ertoe te doen en om te ervaren dat jouw aanwezigheid waardevol is. Het is belangrijk om die pijn serieus te nemen. Je hoeft jezelf niet te verwijten dat je behoefte hebt aan erkenning en verbinding. Dat is niet zwak, maar een normale menselijke behoefte.

Wat kun je eraan doen?

Eigenlijk begint het met een andere vraag. Namelijk: wat gebeurt er eigenlijk met mij in dit geven? Een paar aandachtspunten kunnen helpen.

1. Erken zelf wat je geeft

Sta eens stil bij waar jouw zorg en aandacht naar toe gaat: wat doe en geef je allemaal, en aan wie? Vaak ben je je daar minder van bewust dan je denkt. Je ziet vooral wat niet lukt of wat nog beter zou kunnen. Vraag jezelf dan eens af: wάt heb ik gegeven, aan wié heb ik gegeven [vanuit welke betrokkenheid] en wat heeft dat mij gekost?

Je mag je eigen inzet erkennen, ook als de ander dat niet doet.

2. Vraag je af wat jou zou helpen

Achter de wens om van betekenis te zijn, leeft een verlangen om zelf gezien, gehoord of gewaardeerd te worden. Dat verlangen mag er zijn! Je hoeft niet altijd de enige te zijn die geeft, begrijpt of sterk is. Durf jezelf af te vragen: wat zou ik van de ander willen ontvangen? Waar verlang ik eigenlijk naar?

3. Maak jezelf kenbaar

Mensen kunnen geen gedachten lezen. Iemand anders kan niet altijd weten wat jouw geven voor jou betekent of wat jij nodig hebt. Het kan helpen om daar iets over te vertellen. Niet verwijtend, maar vanuit jezelf, vanuit waar je naar verlangt. Verwoord jouw verwijt eens naar wat je verlangt onder dat verwijt.

Bijvoorbeeld: Ik merk dat ik graag contact met je wil en dat ik het jammer vind wanneer ik weinig van je hoor. Ik zou het fijn vinden als we daar samen wat meer ruimte voor kunnen maken. Of woorden van gelijke strekking, in jouw eigen ‘taal’.

In plaats van: Ik hoor nooit iets van jou, je hebt nooit tijd voor me….

Door iets van je binnenwereld te delen geef je de ander de gelegenheid om jou beter te begrijpen en ontstaat er ruimte voor echte ontmoeting, oftewel: dialoog.

4. Leer onderscheid maken tussen jouw verantwoordelijkheid en die van de ander

Je kunt aandacht geven, contact zoeken en zorg aanbieden. Maar…en dat is echt belangrijk:  je kunt niet bepalen hoe de ander daarop reageert. Iemands reactie is van hem of haar. Niet van jou. Dat is soms verdrietig en vraagt om acceptatie, want je mag ook recht doen aan jezelf. Je geeft en hebt recht om terug te krijgen….maar je hoeft ook weer niet de relatie meteen af te schrijven! Ēn je hoeft ook niet steeds harder te werken om een goed contact tot stand te brengen.

5. Blijf ook aan jezelf geven

Van betekenis zijn voor een ander is waardevol, maar jouw waarde hangt niet af van hoeveel je voor anderen kunt betekenen. Je mag grenzen stellen, rust nemen, iets weigeren en ruimte innemen. Ook wanneer iemand daar misschien niet blij mee is. Want dat is wat het betekent als je jezelf niet vergeet in je betrokkenheid bij de ander. Je neemt ook jezelf serieus!

Tot slot: geven én ontvangen

Het uitgangspunt hier is dat gezonde verbondenheid vraagt om ruimte voor geven én ontvangen.

Je mag van betekenis zijn voor een ander, maar je mag ook verlangen dat de ander van betekenis is voor jou. Je hoeft jouw waarde niet voortdurend te bewijzen door steeds maar te geven. Want jouw waarde hangt niet af van wat jij allemaal kunt doen, of voldoen aan de verwachtingen van anderen, of de ander wel ziet wat jij geeft. Jouw geven blijft staan, ongeacht of het wordt ontvangen….

Je bent namelijk ook waardevol om wie je bent. Gelovig of niet gelovig. Voor een gelovig mens geldt dat zijn of haar identiteit in Christus ligt, dat wil zeggen: je bent onvoorwaardelijk aanvaard en voor 100% geliefd door God de Vader. Iedereen die gelooft in Jezus’ sterven én opstaan uit het graf geldt voor God als Jezus: volmaakt, geliefd en heilig. Er is niets wat Zijn liefde voor jou kan verminderen of vermeerderen, want Gods liefde is volmaakt.

Door te leren hoe de balans van geven en ontvangen uitwerkt in rechtvaardigheid en wederkerigheid tussen mensen kan iets nieuws beginnen: leren om in jouw zorg, aandacht en betrokkenheid voor anderen óók jezelf mee te nemen.

Sta nu even eens stil bij deze vraag: Waarin ben jij van betekenis voor anderen, en wat heb jij zelf nodig om je gezien, gewaardeerd en verbonden te voelen?

Voel je vrij om contact te zoeken als je meer wilt weten. Een vrijblijvend gesprek is altijd mogelijk!

Contact – Elpidos