Author: Agnes Visser

Als mens jezelf  zijn en als jezelf ruimte in mogen nemen wordt in de contextuele theorie ook wel ‘op eigen grond staan’ genoemd. Sommige contextuele psychologische ervaringen laten zich goed vangen in een beeldspraak. Zie je het voor je, hoe jij op je eigen grond staat?

Als gelovige leer je in de Bijbel dat de mens die ‘zichzelf’ is allereerst een schepsel is, geschapen naar Gods Beeld en gelijkenis. Hij is Beelddrager van God: een persoon die een identiteit heeft, los van de ander, ook los van de schepping. God valt niet samen met de schepping en niet met ons, Hij heeft wel een relatie met ons, mensen. Die relatie is mogelijk juist omdat we onderscheiden personen zijn, God en wij. We hebben een wil, talenten en verantwoordelijkheden, we kunnen liefhebben en zijn ingericht op relaties. Als beelddragers hebben we een eigen zelfstandige identiteit en zijn we tegelijk verbonden met onszelf en anderen. Eerst met God onze Maker, en dan met onszelf en elkaar. We zijn zelfstandige wezens, die ook alleen in verbondenheid met elkaar zichzelf kúnnen zijn. Stel je bent alleen op de wereld zonder anderen om jezelf toe te verhouden of aan te toetsen, van hen te leren ? Wie of wat ben je dan?

Als je naar de afbeelding kijkt zie je drie paar voeten naast elkaar, elk paar heeft zijn eigen plek en afdruk, elk neemt eigen ruimte in. Wie zijn eigen ruimte in neemt weet wat bij hem hoort en wat niet. Welke behoeften en verlangens? Welke rechten? Waar begin ‘ik’ en waar eindig ‘ik’? Met andere woorden: die weet zich zelf te onderscheiden van zijn omgeving, van ‘de anderen’.

Weten wie je bent geeft vrijheid, want je weet wat bij jou hoort en wat niet, je weet onderscheid te maken tussen wat bij jou past en wat niet. Zo kun je passend rekening houden met je eigen belangen, en die van de ander, zonder schuldgevoel of angst. Dat geeft ruimte om je eigen keuzes te maken en te groeien als mens, te worden wie je werkelijk bent. Ik ben oké en jij bent oké, samen ontwikkelen we ons in een rechtvaardige wederkerige verhouding, die recht doet aan onszelf en de ander.

Welk beeld van jezelf, van mensen en van God roept dit bij je op?

Een leerzame crisis

Maar helaas leven wij niet in een volmaakte wereld. Door de zondeval werd onze verbondenheid met God verstoort, maar ook de verbinding met onszelf en elkaar. Ons besef van grenzen, gescheiden-zijn en verantwoordelijkheid [vrije wil!] is daarmee ook aangetast. Er is daardoor een conflict tussen zelfstandigheid en grenzen, een crisis. In die crisis kunnen we veel leren over het terug vinden van passende grenzen, van individualiteit.

Hoe merk je dan ‘crisis’ in je bestaan als je kijkt naar het thema: eigen grond? Denk bijvoorbeeld eens aan je grenzen. Wanneer zeg ik ja en wanneer mag ik nee zeggen? Mag dat eigenlijk wel? En van wie mag dat dan wel of niet? Deze vragen komen in je op als je er last van krijgt dat grenzen een probleem zijn [geworden]. Bijvoorbeeld als je draagkracht en draaglast niet meer in balans zijn. Je voelt je overbelast. Je wordt je ervan bewust dat er een grens is aan wat jij kunt of wilt doen.

Of je wilt graag voldoen aan de wensen of verwachtingen van anderen, omdat je er niet tegen kunt als iemand boos op je is, of teleurgesteld.  

Of er zijn bepaalde normen en waarden waarvan je vindt dat je eraan behoort te voldoen, prestaties die je moet [kunnen]  leveren, een levensstandaard waaraan je moet voldoen. En ga zo maar even door.

Van  welke grens bij jezelf wordt jij je bewust als je dit leest?

De winst van de grenzen-crisis

Je bent zo bezig met de verwachtingen van anderen, die wegen zoveel zwaarder dan die van jezelf dat je je eigen belangen niet meer kent. Jij bent je eigen grond kwijtgeraakt, en hebt geen gezonde grenzen meer. Je eigen grond en je eigen grenzen negeren is een overlevingsmechanisme. Het werkt, totdat het niet meer werkt en je er last van krijgt. Het lukt niet meer om zoveel beschikbaar te moeten zijn. Je voelt je niet vrij maar opgesloten, overbelast!

Dit gevoel van onvrijheid, overbelasting, is een signaal om serieus te nemen en je bewust te worden dat er iets moet veranderen. Dat is winst! Je kunt nu gaan ontdekken waar en hoe jij jouw eigen ruimte mag gaan innemen zonder schuldgevoel. Hoe jij recht aan jezelf kan gaan doen zonder die ander tekort te doen. Met andere woorden: hoe JIJ met beide voeten op jouw eigen grond kunt gaan staan, in alle vrijheid! Let eens op hoe je dan zult groeien en als jezelf jouw eigen plekje in de wereld gaat innemen. Zonder schuldgevoel en dichtbij jezelf en anderen. Dicht bij God.

Zo zal het beeld van God in jou ook meer en meer hersteld worden.

Hoe zou het voor je zijn om dit te ervaren? Wat zou er dan anders zijn in je leven? Waaraan zouden anderen merken dat jij meer jezelf bent?

WELK SIGNAAL GEEFT BOOSHEID?

WAT IS BOOSHEID?

Boosheid is een zogenaamde ‘signaalemotie’, je ervaart onrecht en dat voel je ergens in je lijf ook. Niet altijd bewust, en het gaat ook heel snel. Je kunt ineens woedend zijn! Soms voel je ergens in je lijf ook dat er iets gebeurt, en ‘groeit’ je boosheid, ken je dat?

Boos zijn en dat voelen is belangrijk, want het is een signaal: er is iets mis. Op zichzelf is het niet fout, het is juist nuttig. En een normale passende emotionele reactie die kan gaan van frustratie naar irritatie naar verontwaardiging, naar boosheid. Van boosheid kun je nog doorschieten naar woede en razernij! Voel je hoe de emotie toeneemt, bij deze beschrijving? Het is belangrijk dat je je vertrouwd gaat voelen met boosheid, als een gevoel van jou dat je je mag toe-eigenen. Boos worden is niet stom, slecht of fout! Dat om te beginnen.

Wat is jouw ervaring met boos zijn, hoe leerde jij er mee omgaan? Ook dat is belangrijk. Dat kan namelijk op een positieve, en op een negatieve manier. Mocht of kon jij thuis boos zijn, kon je het uiten? Hoe werd er gereageerd? Wat deed jij daarmee? Ging je slaan, schoppen of gillen en bijten? Hoe werd daar mee omgegaan? Werd je dan ingetoomd en opgevangen, of juist uitgelachen, zelfs afgewezen, als je opkwam voor jezelf? Werd jouw boosheid gehoord, of misschien afgewezen? Sta er eens bij stil hoe dat vroeger ging en hoe je dat nu doet.

Wanneer jouw boosheid iemand anders schade toebrengt, is je boosheid negatief, het is destructief en brengt niets goeds voort. Jouw (terechte!)signaal over onrecht veroorzaakt nieuw onrecht, en dat is niet de bedoeling, toch? Zo is boosheid ineffectief en schadelijk.

EEN NUTTIG SIGNAAL

Maar er zijn ook reacties die positief vorm geven aan boosheid. Je merkt als je boos wordt dat er kracht en energie vrij komt. Je komt er van in beweging. En dat is dan de positieve kant van boosheid: je neemt dat signaal serieus en gaat er iets aan doen! Er moet recht gedaan worden, het onrecht moet stoppen, er moet iets veranderen. En daarom wordt je boos!

Wist je dat elk mens die diepe behoefte aan rechtvaardigheid kent?  Zo heeft God ons geschapen: als Zijn Beelddrager, die net als God rechtvaardigheid als diepe drijfveer heeft. Mensen zijn bedoeld, om God, zichzelf en elkaar recht te doen en dat na te streven. Daarvoor moeten ze weten wat recht doen inhoudt. Wat ís rechtvaardig, en wat niet? Hoe doe je ‘rechtvaardigheid’?

Daarvoor is het nodig om te weten wat bij jou hoort en wat bij mij. Waar ligt de grens? Dat noemen we zelfafbakening, ofwel: je grenzen kennen en bewaken.

GRENZEN KENNEN EN BEWAKEN

Goede zelfafbakening leidt tot passend opkomen voor jouw eigen behoeften, rechten en belangen. En tegelijk die van de ander! Dat vergeten we soms, maar passend betekent verantwoordelijkheid nemen voor jouw keuzes én de gevolgen, voor zowel jezelf, als voor die ander. Wederkerigheid dus. Jij hoeft je niet schuldig te voelen over jouw eigen behoeften en belangen, en die ander ook niet, ze zijn voor jullie allebei evenveel waar. Door met elkaar af te stemmen ontmoet je elkaar ‘in het midden’. En kun je recht doen aan jouw behoeften, belangen en rechten, en die van de ander. Dat verbindt!

En soms niet, dan gebeurd het tegenovergestelde: je verwijderd je van elkaar, er ontstaat een kloof. En in die kloof kan boosheid soms heel goed gedijen, want je let vooral op wat fout gaat.  Het begint met ergernis, er is irritatie, er komt frustratie en uiteindelijk, als je het lang genoeg op hebt gepot: boosheid, woede, razernij……

Over welke boosheid heb je het dan? Positief is het als je de kracht inzet om iets in positieve zin te veranderen aan onrecht en verwijdering. Negatief als er een uitbarsting (van geweld?) bij komt en er grenzen overschreden worden, als er (meer) verwijdering ontstaat.

WAT LEER JE VAN BOOSHEID

Van boosheid leer je wat jouw identiteit is. Welke jouw belangen zijn en dat ze er toe doen, evenals jouw rechten en behoeften. Dat je je die mag toe eigenen en bewaken, in gelijke wederkerigheid met de ander. De belangen en rechten van jou, en die van de ander wegen even zwaar! Ze mogen er beide zijn, en door erover te praten doe je recht aan beide kanten.

Beseffen dat jouw boosheid een signaal van onrecht is en met de energie van boosheid in actie komen. Om onrecht aan de kaak te stellen, en te hèrstellen wat er mis ging. Dat maakt van de emotie boosheid een middel om recht te doen, rechtvaardigheid na te streven.

SAMENGEVAT:

1. Boosheid is een gegeven, het is een nuttige emotie die ook jij (nodig) hebt.
2. Leer je boosheid gewaar te worden, te kennen en te uiten.
3. Leer boosheid passend vorm te geven in de omgang met anderen.
4. Zet boosheid constructief in om je eigen grenzen te bewaken en onrecht aan te pakken.

Ik help je graag jouw boosheid te onderzoeken. Hoe ken jij boosheid in je leven? Hoe is dat in jouw omstandigheden en met jouw geschiedenis gegaan? Heb jij last van boosheid, die je moeilijk uiten kunt? Weet je geen raad met boosheid en/of verdriet in je leven? E wil je hier graag wat aan doen? Wees van harte welkom voor een oriënterend gesprek.

Wellicht kom ook jij er dan achter welk signaal over onrecht in jouw leven jouw boosheid afgeeft. En vooral: hoe je daar iets constructiefs mee kunt doen! Ook jij bent Gods beelddrager, en hebt herstel nodig van Zijn gebroken beeld in jou. Jouw identiteit mag recht gedaan worden, tot Zijn eer, en voor jouw welzijn.